Giving mettā, or loving-kindness, is a powerful Buddhist practice that purifies the mind by dissolving negative states like anger and ill-will and replacing them with universal friendliness and compassion.
စိတ်စင်ကြယ်စေဖို့ဆိုရင် သတ္တဝါများအား အမြဲ မေတ္တာပို့ပါ။ မေတ္တသုတ် ရွတ် ခြင်းဖြင့်ချမ်းချမ်းသာသာ အိပ်ရနိုးရစေသည်။ အိပ်မက်ဆိုးများ မမက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။ မျက်နှာကြည်လင်၍ လူချစ်လူခင် များလိမ့်မည်။ အိပ်ခါနီးဆဲဆဲမှာ ရွတ်ပြီးအိပ်လျှင် ညအခါ ဘီလူးစီးခြင်း၊ယောင်ယမ်း၍ ထပြေးခြင်း၊ အိပ်နေရင်း အသံနက်ကြီးဖြင့် အော်ခြင်း၊ အိပ်ရာနားရှိ တွေ့ကရာပစ္စည်းတို့ဖြင့် ယောင်ယမ်းပြီး ပစ်ပေါက်ခြင်း စသည်တို့ ကင်းသည်။
မေတ္တာသုတ်
၁။ ယာသာနုဘဝတော ယက္ခာ၊ –ပါဠိ
(ယတ်သာနုဘာဝတော ယက်ခါ*၊) –ရွတ်နည်း
နေဝဒသေန္တိ ဘီသနံ။
(နေသဒတ်သင်တိ ဘီသနံ*။)
ယဥှိ စေဝါ နုယု ဉ္ဇန္တော၊
(ယင်ညှိစေဝါ နုယုန်ဇန်တော*၊)
ရတ္တိန္ဒိ၀’ မတန္ဒိတော။
(ရတ်တိန်ဒိ၀ မတန်ဒိတော*။)
၁။ မေတ္တသုတ်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဘီလူး၊ ဘုမ္မစိုးတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းအောင် ရုပ်အဆင်းကို ဖန်ဆင်း၍ လူတို့အား မပြဝံ့ကြကုန်။ မေတ္တသုတ်တော်ကို ညဥ့်အခါ၌၎င်း၊ နေ့အခါ၌၎င်း မပျင်းမရိ ရွတ်ဖတ်လေ့ရှိသောသူသည် –
၂။ သုခံ သုပတိ သုတ္တော စ၊
(သုခံ သုပတိ သုတ်တော စ၊)
ပါပံ ကိ ဉ္စိ န ပသတိ။
(ပါပံ ကိန်စိ န ပတ်သတိ*။)
ဧဝမာဒိ ဂုဏူပေတံ၊
(အေဝမာဒိ ဂုဏူပေတံ*၊)
ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
(ပရိတ်တံ တံ ဘဏာမ ဟေ*။)
၂။ အိပ်သောအခါ ချမ်းသာစွာ အိပ်ရလေ၏။ အိပ်ပျော်နေစဉ်၌လည်း အိပ်မက်ဆိုးကို မမြင်မက်နိုင်။ဤသို့သော ကျေးဇူးဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော မေတ္တသုတ် ပရိတ်တော်ကို ကျွနု်ပ်တို့ စုပေါင်း ရွတ်ဆိုကြပါကုန်စို့။
၃။ ကရဏီယ မတ္ထကုသလေန၊
(ကရဏီယ, မတ်ထကုသလေန၊)
ယန္တသန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ။
(ယန်တသန်တံ ပဒံ အဘိသမစ်စ။)
သက္ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ၊
(သက်ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ၊)
သုဝစော စသ မုဒု အနတိမာနီ။
(သု –၀စော စတ်သ မုဒု အနတိမာနီ*။)
၃။
အကျိုးစီးပွား၌ လိမ္မာသောသူသည် ငြိမ်သက်စွာသော နိဗ္ဗာန်သို့ ဉာဏ်ဖြင့် သက်ဝင်ခြင်းကို ပြုရာသည်။ ပြုနိုင်စွမ်း ရှိသူလည်း ဖြစ်ရာ၏။
ကောင်းစွာဖြောင့်မတ်ရာ၏။
ပညာရှိတို့ ဆိုလွယ် ဆုံးမလွယ်သူလည်း ဖြစ်ရာ၏။
နူးညံ့ သိမ်မွေ့ရာ၏။
မာန်မာန မထားရာ။
၄။ သန္တုသကောစ သုဘရော စ၊
(သန်တုတ်သကော စ သုဘရော စ၊)
အပ္ပကိစ္စော စ သလ္လဟုကဝုတ္တိ။
(အပ်ပကိတ်စော စ သန်လဟုက ၀ုတ်တိ*။)
သန္တိန္ဒြိယော စ နိပကော စ၊
(သန်တိန်ဒရိယော စ နိပကော စ၊)
အပ္ပဂဗ္ဘော ကုလေသွ’ န–နုဂိဒ္ဓေါ။
(အပ်ပဂတ်ဘော ကုလေသွ’ န – နုဂိတ်ဓော*။)
၄။
ရောင့်ရဲလွယ်ရာ၏။
သူတပါးတို့က ပြုစုလွယ်၊ မွေးမြူလွယ်သူမျိုး ဖြစ်ရာ၏။
ကိစ္စနည်းစေရာ၏။
အသက်မွေးမှု ပေါ့ပါးခြင်း ရှိရာ၏။
မျက်စိ စသော ဣန္ဒြေ တည်ငြိမ်မှု ရှိရာ၏။
အမူအရာ မကြမ်းတမ်းစေရာ။
ဒါယကာများ ဆွေမျိုးများ၌ သံယောဇဉ် ညှိတွယ်လွန်းခြင်း မဖြစ်စေရာ။
၅။ န စ ခုဒ္ဒ’ မာစရေ ကိ ဉ္စိ၊
(န –စ ခုတ်ဒ–မာစရေ ကိန်စိ၊)
ယေန ၀ိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျုံ။
(ယေန ၀ိန်ညူ ပရေ ဥပ–၀ဒေယုံ*။)
သုခိနောဝ ခေမိနော ဟောန္တု။
(သုခိနောဝ ခေမိနော ဟွန်တု။)
သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။
(သတ်ဗ, သတ်တာ ဘဝန်တု သုခိတတ်တာ*။)
၅။
ပညာရှိတို့ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်ဖြစ်သော မကောင်းမှု တစုံတခုကို အနည်းငယ်မျှပင် မပြုမကျင့်ရာ။
သတ္တဝါခပ်သိမ်း ချမ်းသာကြပါစေ။ ဘေးမရှိပါစေနှင့်။
ကိုယ်၏ချမ်းသာခြင်း၊ စိတ်၏ချမ်းသာခြင်းနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
၆။ ယေ ကေစိ ပါဏဘူတ’ တ္ထိ၊
(ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ်ထိ၊)
တသာ ၀ါ ထာဝရာဝ’ နဝသေသာ။
(တသာ ၀ါ ထာဝရာဝ’ နဝသေသာ*။)
ဒီဃာ ၀ါ ယေဝ မဟန္တာ၊
(ဒီဃာ ၀ါ ယေဝ မဟန်တာ၊)
မဇ္စျိ မာ ရသာကာ အဏုကထူလာ။
(မစ်ဇိမာ ရတ်သကာ အဏုကထူလာ*။)
၆။
အသက်ရှူရှိက်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
ထိတ်လန့်လွယ်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
တည်ကြည်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
ကိုယ်ခန္ဓာရှည်သော သတ္တဝါအားလုံး ၊
ကြီးသော သတ္တဝါအားလုံး၊
မတိုမရှည် မကြီးမငယ် အလယ်အလတ်ဖြစ်သော သတ္တဝါ၊
ပုသော တိုသော သတ္တဝါ၊
ပိန်သော ကြုံသော သတ္တဝါ ၊
ဆူသော ဖြိုးသော သတ္တဝါ။
၇။ ဒိဋ္ဌာ ၀ါ ယေဝ အဒိဋ္ဌာ၊
(ဒိတ်ထာ ၀ါ ယေဝ အ–ဒိတ်ထာ၊)
ယေဝ ဒူရေ ၀သန္တိ အဝိဒူရေ။
(ယေဝ ဒူရေ ၀သန်တိ အ–၀ိဒူရေ။)
ဘူတာဝ သမမ ္ဘဝေသီဝ၊
(ဘူတာ–၀ သမ်ဘဝသီ–၀၊)
သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။
(သတ်ဗ–သတ်တာ ဘဝန်တု သုခိတတ်တာ*။)
၇။
မျက်စိဖြင့်မြင်နိုင်သော သတ္တဝါ၊
မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော သတ္တဝါ၊
အဝေးမှာရှိသော သတ္တဝါ၊
မနီးမဝေးမှာရှိသော သတ္တဝါ၊
ဖြစ်ပြီးသော သတ္တဝါ၊
နောင်ဖြစ်လတ္တံသော သတ္တဝါ၊
ဆိုခဲ့ပါ သတ္တဝါအားလုံးသည် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာကြပါစေကုန်သတည်း။
၈။ န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ၊
(န–ပရော ပရံ နိကုပ်ဗေထ*၊)
နာတိမညေထ ကတ္ထစိ န က ဉ္စိ။
(နာတိမင်ညေထ ကတ်ထစိ န–ကင်စိ*။)
ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည၊
(ဗျာရောသနာ ပတိဃ သင်ည*၊)
နာညမညသ ဒုက္ခ‘ မိစ္ဆေယျ။
(နင်ညမင်ညသ ဒုတ်ခ, မိတ်ဆေယ*။)
၈။
တယောက်နှင့် တယောက် အမျက်ဒေါသ မထွက်ရာ၊
အလုပ်ကိစ္စ တခုခုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တယောက်ယောက်ကို ချုပ်ချယ်သောစကား မပြောရာ၊
မုန်းတီးသောစိတ်ဖြင့် အမှတ်မထားရာ၊
အနည်းငယ်မျှ မထီမဲ့မြင် မထင်ကောင်း၊
အချင်းချင်း တယောက်နှင့်တယောက် ဆင်းရဲဒုက္ခကို အလို မရှိသင့်ပေ။
၉။ မာတာ ယတာ နိယံပုတ္တ၊
(မာတာ ယထာ နိယံပုတ်ထ*၊)
မာယုသာ ဧကပုတ္တ‘ မနုရက္ခေ။
(မာယုသာအေက–ပုတ်တမနုရက်ခေ*။)
ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု၊
(အေဝမ်ပိ သတ်ဗဘူတေသု*၊)
မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဧဏံ။
(မာနသံ ဘာဝယေ အ–ပရိမာဏံ*။)
၉။
အမိသည် မိမိဝမ်း၌လွယ်၍ မွေးရသော တဦးတည်းသောသားကို
အသက်လောက် ချစ်မြတ်နိုး၍ အစဉ်မပြတ် စောင့် ရှောက်သည့်နည်းတူ
သတ္တဝါအားလုံးတို့အပေါ်၌ အတိုင်းမသိ ကြီးမားသော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများရာ၏။
၁၀။မေတ္တ ဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မိ၊
(မစ်တင်စ သတ်ဗ လောကတ်သမိ*၊)
မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဧဏံ။
(မာနသံ ဘာဝယေ အ–ပရိမာဏံ*။)
ဥဒ္ဓံ အဓော စ တိရိယ ဉ္စ၊
(အုတ်ဓံ အဓော စ တိရိယင်စ*၊)
အသမ္ဗာဓံ အဝေရ‘ မသပတ္တံ။
(အ–သမ်ဗာဓံ အ–ဝေရ မ–သပတ်တံ*။)
၁၀။
အထက်အောက် ဘေးဘီ အရပ်မျက်နှာအားလုံး အကျဉ်းအမြောင်းမရှိ၊
အတွင်းရန် အပြင်ရန်မရှိ၊ အတိုင်းမသိ မြတ်နိုးတတ်သော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများစေရာ၏။
၁၁။ တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ၀၊
(တိတ်ထံ စရံ နိသိန်နော ၀*၊)
သယာနော ယာဝတာ‘ သ ၀ိတမိဒ္ဓေါ။
(သယာနော ယာဝတတ်သ ၀ိတ–မိတ်ဓော*။)
ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျ၊
(အေတံ သတိန် အဓိတ်ထေယ*၊)
ဗြဟ္မ‘ မေတံ ၀ိဟာရ‘ မိဓ‘ မာဟု။
(ဗြန်မ, မေတံ ၀ိဟာရ–မိဓ–မာဟု*။)
၁၁။
အိပ်ငိုက်သောအခါမှတပါး
မတ်တပ်ရပ်စဉ်ဖြစ်စေ၊
လမ်းလျှောက်သွားနေစဉ်ဖြစ်စေ၊
ထိုင်နေစဉ် ဖြစ်စေ၊
လဲလျောင်းနေစဉ်ဖြစ်စေ အမြဲမပြတ်သတိချပ်လျက် မေတ္တာပို့နေရာ၏။
ယင်းသို့ မေတ္တာစိတ်နှင့် အမြဲမပြတ်နေခြင်း၊ ထိုင်ခြင်းကို
“မြတ်သောနေခြင်း”ဟူ၍ ဤဂေါတမဘုရား သာသနာတော်၌ ဆိုကြလေပြီ။
၁၂။ ဒိဋ္ဌိ ဉ္စ အနုပဂွမ္မ၊
(ဒိတ်ထိန်စ အနုပက်ဂမ်မ*၊)
သီလဝါ ဒသနေန သမ္ပန္နော။
(သီလဝါ ဒတ်သနေန– သမ်ပန်နော*။)
ကာမေသု ၀ိနေယျ ဂေဓံ၊
(ကာမေသု ၀ိနေယျ ဂေဓံ*၊)
န–ဟိ ဇာတု‘ ဂွ ဗ္ဘသေယျ ပုန ရေတိ။
(န–ဟိဇာတုတ်, ဂတ်ဘ–သေယ ပုန ရေတိ*။)
မေတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
(မစ်တ–သုတ်တံ နိတ်ထိတံ။)
၁၂။
မှားသောအယူဝါဒကို လက်မခံဘဲ ကိုယ်ကျင့်သီလ ရှိစေရာ၏။
မဂ်ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံစေရာ၏။
ကိလေသာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်နှစ်သက်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်ရာ၏။
ဤသို့သော လူမျိုးသည် မိခင်ဝမ်း၌ တဖန် ပဋိသန္ဓေ မနေရတော့ပေ။
(ဝဋ်ဘဝ ချုပ်ငြိမ်း၍ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ရောက်ပေလတ္တံ။)
မေတ္တသုတ် ရွတ်ဖတ်ခြင်းအကျိုး
ချမ်းချမ်းသာသာ အိပ်ရနိုးရစေသည်။ အိပ်မက်ဆိုးများ မမက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။ မျက်နှာကြည်လင်၍ လူချစ်လူခင် များလိမ့်မည်။ အိပ်ခါနီးဆဲဆဲမှာ ရွတ်ပြီးအိပ်လျှင် ညအခါ ဘီလူးစီးခြင်း၊ယောင်ယမ်း၍ ထပြေးခြင်း၊ အိပ်နေရင်း အသံနက်ကြီးဖြင့် အော်ခြင်း၊ အိပ်ရာနားရှိ တွေ့ကရာပစ္စည်းတို့ဖြင့် ယောင်ယမ်းပြီး ပစ်ပေါက်ခြင်း စသည်တို့ ကင်းသည်။ ထိုသို့ဖြစ်တတ်သူများသည်အထူးတလည် မေတ္တသုတ်ကို ရွတ်သင့်ပေသည်။
၁။ ယာသာနုဘဝတော ယက္ခာ၊ –ပါဠိ
(ယတ်သာနုဘာဝတော ယက်ခါ*၊) –ရွတ်နည်း
နေဝဒသေန္တိ ဘီသနံ။
(နေသဒတ်သင်တိ ဘီသနံ*။)
ယဥှိ စေဝါ နုယု ဉ္ဇန္တော၊
(ယင်ညှိစေဝါ နုယုန်ဇန်တော*၊)
ရတ္တိန္ဒိ၀’ မတန္ဒိတော။
(ရတ်တိန်ဒိ၀ မတန်ဒိတော*။)
၁။ မေတ္တသုတ်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဘီလူး၊ ဘုမ္မစိုးတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းအောင် ရုပ်အဆင်းကို ဖန်ဆင်း၍ လူတို့အား မပြဝံ့ကြကုန်။ မေတ္တသုတ်တော်ကို ညဥ့်အခါ၌၎င်း၊ နေ့အခါ၌၎င်း မပျင်းမရိ ရွတ်ဖတ်လေ့ရှိသောသူသည် –
၂။ သုခံ သုပတိ သုတ္တော စ၊
(သုခံ သုပတိ သုတ်တော စ၊)
ပါပံ ကိ ဉ္စိ န ပသတိ။
(ပါပံ ကိန်စိ န ပတ်သတိ*။)
ဧဝမာဒိ ဂုဏူပေတံ၊
(အေဝမာဒိ ဂုဏူပေတံ*၊)
ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
(ပရိတ်တံ တံ ဘဏာမ ဟေ*။)
၂။ အိပ်သောအခါ ချမ်းသာစွာ အိပ်ရလေ၏။ အိပ်ပျော်နေစဉ်၌လည်း အိပ်မက်ဆိုးကို မမြင်မက်နိုင်။ဤသို့သော ကျေးဇူးဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော မေတ္တသုတ် ပရိတ်တော်ကို ကျွနု်ပ်တို့ စုပေါင်း ရွတ်ဆိုကြပါကုန်စို့။
၃။ ကရဏီယ မတ္ထကုသလေန၊
(ကရဏီယ, မတ်ထကုသလေန၊)
ယန္တသန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ။
(ယန်တသန်တံ ပဒံ အဘိသမစ်စ။)
သက္ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ၊
(သက်ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ၊)
သုဝစော စသ မုဒု အနတိမာနီ။
(သု –၀စော စတ်သ မုဒု အနတိမာနီ*။)
၃။
အကျိုးစီးပွား၌ လိမ္မာသောသူသည် ငြိမ်သက်စွာသော နိဗ္ဗာန်သို့ ဉာဏ်ဖြင့် သက်ဝင်ခြင်းကို ပြုရာသည်။ ပြုနိုင်စွမ်း ရှိသူလည်း ဖြစ်ရာ၏။
ကောင်းစွာဖြောင့်မတ်ရာ၏။
ပညာရှိတို့ ဆိုလွယ် ဆုံးမလွယ်သူလည်း ဖြစ်ရာ၏။
နူးညံ့ သိမ်မွေ့ရာ၏။
မာန်မာန မထားရာ။
၄။ သန္တုသကောစ သုဘရော စ၊
(သန်တုတ်သကော စ သုဘရော စ၊)
အပ္ပကိစ္စော စ သလ္လဟုကဝုတ္တိ။
(အပ်ပကိတ်စော စ သန်လဟုက ၀ုတ်တိ*။)
သန္တိန္ဒြိယော စ နိပကော စ၊
(သန်တိန်ဒရိယော စ နိပကော စ၊)
အပ္ပဂဗ္ဘော ကုလေသွ’ န–နုဂိဒ္ဓေါ။
(အပ်ပဂတ်ဘော ကုလေသွ’ န – နုဂိတ်ဓော*။)
၄။
ရောင့်ရဲလွယ်ရာ၏။
သူတပါးတို့က ပြုစုလွယ်၊ မွေးမြူလွယ်သူမျိုး ဖြစ်ရာ၏။
ကိစ္စနည်းစေရာ၏။
အသက်မွေးမှု ပေါ့ပါးခြင်း ရှိရာ၏။
မျက်စိ စသော ဣန္ဒြေ တည်ငြိမ်မှု ရှိရာ၏။
အမူအရာ မကြမ်းတမ်းစေရာ။
ဒါယကာများ ဆွေမျိုးများ၌ သံယောဇဉ် ညှိတွယ်လွန်းခြင်း မဖြစ်စေရာ။
၅။ န စ ခုဒ္ဒ’ မာစရေ ကိ ဉ္စိ၊
(န –စ ခုတ်ဒ–မာစရေ ကိန်စိ၊)
ယေန ၀ိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျုံ။
(ယေန ၀ိန်ညူ ပရေ ဥပ–၀ဒေယုံ*။)
သုခိနောဝ ခေမိနော ဟောန္တု။
(သုခိနောဝ ခေမိနော ဟွန်တု။)
သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။
(သတ်ဗ, သတ်တာ ဘဝန်တု သုခိတတ်တာ*။)
၅။
ပညာရှိတို့ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်ဖြစ်သော မကောင်းမှု တစုံတခုကို အနည်းငယ်မျှပင် မပြုမကျင့်ရာ။
သတ္တဝါခပ်သိမ်း ချမ်းသာကြပါစေ။ ဘေးမရှိပါစေနှင့်။
ကိုယ်၏ချမ်းသာခြင်း၊ စိတ်၏ချမ်းသာခြင်းနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
၆။ ယေ ကေစိ ပါဏဘူတ’ တ္ထိ၊
(ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ်ထိ၊)
တသာ ၀ါ ထာဝရာဝ’ နဝသေသာ။
(တသာ ၀ါ ထာဝရာဝ’ နဝသေသာ*။)
ဒီဃာ ၀ါ ယေဝ မဟန္တာ၊
(ဒီဃာ ၀ါ ယေဝ မဟန်တာ၊)
မဇ္စျိ မာ ရသာကာ အဏုကထူလာ။
(မစ်ဇိမာ ရတ်သကာ အဏုကထူလာ*။)
၆။
အသက်ရှူရှိက်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
ထိတ်လန့်လွယ်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
တည်ကြည်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
ကိုယ်ခန္ဓာရှည်သော သတ္တဝါအားလုံး ၊
ကြီးသော သတ္တဝါအားလုံး၊
မတိုမရှည် မကြီးမငယ် အလယ်အလတ်ဖြစ်သော သတ္တဝါ၊
ပုသော တိုသော သတ္တဝါ၊
ပိန်သော ကြုံသော သတ္တဝါ ၊
ဆူသော ဖြိုးသော သတ္တဝါ။
၇။ ဒိဋ္ဌာ ၀ါ ယေဝ အဒိဋ္ဌာ၊
(ဒိတ်ထာ ၀ါ ယေဝ အ–ဒိတ်ထာ၊)
ယေဝ ဒူရေ ၀သန္တိ အဝိဒူရေ။
(ယေဝ ဒူရေ ၀သန်တိ အ–၀ိဒူရေ။)
ဘူတာဝ သမမ ္ဘဝေသီဝ၊
(ဘူတာ–၀ သမ်ဘဝသီ–၀၊)
သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။
(သတ်ဗ–သတ်တာ ဘဝန်တု သုခိတတ်တာ*။)
၇။
မျက်စိဖြင့်မြင်နိုင်သော သတ္တဝါ၊
မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော သတ္တဝါ၊
အဝေးမှာရှိသော သတ္တဝါ၊
မနီးမဝေးမှာရှိသော သတ္တဝါ၊
ဖြစ်ပြီးသော သတ္တဝါ၊
နောင်ဖြစ်လတ္တံသော သတ္တဝါ၊
ဆိုခဲ့ပါ သတ္တဝါအားလုံးသည် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာကြပါစေကုန်သတည်း။
၈။ န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ၊
(န–ပရော ပရံ နိကုပ်ဗေထ*၊)
နာတိမညေထ ကတ္ထစိ န က ဉ္စိ။
(နာတိမင်ညေထ ကတ်ထစိ န–ကင်စိ*။)
ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည၊
(ဗျာရောသနာ ပတိဃ သင်ည*၊)
နာညမညသ ဒုက္ခ‘ မိစ္ဆေယျ။
(နင်ညမင်ညသ ဒုတ်ခ, မိတ်ဆေယ*။)
၈။
တယောက်နှင့် တယောက် အမျက်ဒေါသ မထွက်ရာ၊
အလုပ်ကိစ္စ တခုခုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တယောက်ယောက်ကို ချုပ်ချယ်သောစကား မပြောရာ၊
မုန်းတီးသောစိတ်ဖြင့် အမှတ်မထားရာ၊
အနည်းငယ်မျှ မထီမဲ့မြင် မထင်ကောင်း၊
အချင်းချင်း တယောက်နှင့်တယောက် ဆင်းရဲဒုက္ခကို အလို မရှိသင့်ပေ။
၉။ မာတာ ယတာ နိယံပုတ္တ၊
(မာတာ ယထာ နိယံပုတ်ထ*၊)
မာယုသာ ဧကပုတ္တ‘ မနုရက္ခေ။
(မာယုသာအေက–ပုတ်တမနုရက်ခေ*။)
ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု၊
(အေဝမ်ပိ သတ်ဗဘူတေသု*၊)
မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဧဏံ။
(မာနသံ ဘာဝယေ အ–ပရိမာဏံ*။)
၉။
အမိသည် မိမိဝမ်း၌လွယ်၍ မွေးရသော တဦးတည်းသောသားကို
အသက်လောက် ချစ်မြတ်နိုး၍ အစဉ်မပြတ် စောင့် ရှောက်သည့်နည်းတူ
သတ္တဝါအားလုံးတို့အပေါ်၌ အတိုင်းမသိ ကြီးမားသော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများရာ၏။
၁၀။မေတ္တ ဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မိ၊
(မစ်တင်စ သတ်ဗ လောကတ်သမိ*၊)
မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဧဏံ။
(မာနသံ ဘာဝယေ အ–ပရိမာဏံ*။)
ဥဒ္ဓံ အဓော စ တိရိယ ဉ္စ၊
(အုတ်ဓံ အဓော စ တိရိယင်စ*၊)
အသမ္ဗာဓံ အဝေရ‘ မသပတ္တံ။
(အ–သမ်ဗာဓံ အ–ဝေရ မ–သပတ်တံ*။)
၁၀။
အထက်အောက် ဘေးဘီ အရပ်မျက်နှာအားလုံး အကျဉ်းအမြောင်းမရှိ၊
အတွင်းရန် အပြင်ရန်မရှိ၊ အတိုင်းမသိ မြတ်နိုးတတ်သော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများစေရာ၏။
၁၁။ တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ၀၊
(တိတ်ထံ စရံ နိသိန်နော ၀*၊)
သယာနော ယာဝတာ‘ သ ၀ိတမိဒ္ဓေါ။
(သယာနော ယာဝတတ်သ ၀ိတ–မိတ်ဓော*။)
ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျ၊
(အေတံ သတိန် အဓိတ်ထေယ*၊)
ဗြဟ္မ‘ မေတံ ၀ိဟာရ‘ မိဓ‘ မာဟု။
(ဗြန်မ, မေတံ ၀ိဟာရ–မိဓ–မာဟု*။)
၁၁။
အိပ်ငိုက်သောအခါမှတပါး
မတ်တပ်ရပ်စဉ်ဖြစ်စေ၊
လမ်းလျှောက်သွားနေစဉ်ဖြစ်စေ၊
ထိုင်နေစဉ် ဖြစ်စေ၊
လဲလျောင်းနေစဉ်ဖြစ်စေ အမြဲမပြတ်သတိချပ်လျက် မေတ္တာပို့နေရာ၏။
ယင်းသို့ မေတ္တာစိတ်နှင့် အမြဲမပြတ်နေခြင်း၊ ထိုင်ခြင်းကို
“မြတ်သောနေခြင်း”ဟူ၍ ဤဂေါတမဘုရား သာသနာတော်၌ ဆိုကြလေပြီ။
၁၂။ ဒိဋ္ဌိ ဉ္စ အနုပဂွမ္မ၊
(ဒိတ်ထိန်စ အနုပက်ဂမ်မ*၊)
သီလဝါ ဒသနေန သမ္ပန္နော။
(သီလဝါ ဒတ်သနေန– သမ်ပန်နော*။)
ကာမေသု ၀ိနေယျ ဂေဓံ၊
(ကာမေသု ၀ိနေယျ ဂေဓံ*၊)
န–ဟိ ဇာတု‘ ဂွ ဗ္ဘသေယျ ပုန ရေတိ။
(န–ဟိဇာတုတ်, ဂတ်ဘ–သေယ ပုန ရေတိ*။)
မေတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
(မစ်တ–သုတ်တံ နိတ်ထိတံ။)
၁၂။
မှားသောအယူဝါဒကို လက်မခံဘဲ ကိုယ်ကျင့်သီလ ရှိစေရာ၏။
မဂ်ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံစေရာ၏။
ကိလေသာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်နှစ်သက်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်ရာ၏။
ဤသို့သော လူမျိုးသည် မိခင်ဝမ်း၌ တဖန် ပဋိသန္ဓေ မနေရတော့ပေ။
(ဝဋ်ဘဝ ချုပ်ငြိမ်း၍ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ရောက်ပေလတ္တံ။)
စိတ်စင်ကြယ်စေဖို့ဆိုရင် သတ္တဝါများအား အမြဲ မေတ္တာပို့ပါ။ In english, giving mettā, or loving-kindness, is a powerful Buddhist practice that purifies the mind by dissolving negative states like anger and ill-will and replacing them with universal friendliness and compassion.
မေတ္တသုတ် ရွတ်ဖတ်ခြင်းအကျိုး
ချမ်းချမ်းသာသာ အိပ်ရနိုးရစေသည်။ အိပ်မက်ဆိုးများ မမက်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။ မျက်နှာကြည်လင်၍ လူချစ်လူခင် များလိမ့်မည်။ အိပ်ခါနီးဆဲဆဲမှာ ရွတ်ပြီးအိပ်လျှင် ညအခါ ဘီလူးစီးခြင်း၊ယောင်ယမ်း၍ ထပြေးခြင်း၊ အိပ်နေရင်း အသံနက်ကြီးဖြင့် အော်ခြင်း၊ အိပ်ရာနားရှိ တွေ့ကရာပစ္စည်းတို့ဖြင့် ယောင်ယမ်းပြီး ပစ်ပေါက်ခြင်း စသည်တို့ ကင်းသည်။ ထိုသို့ဖြစ်တတ်သူများသည်အထူးတလည် မေတ္တသုတ်ကို ရွတ်သင့်ပေသည်။
၁။ ယာသာနုဘဝတော ယက္ခာ၊ –ပါဠိ
(ယတ်သာနုဘာဝတော ယက်ခါ*၊) –ရွတ်နည်း
နေဝဒသေန္တိ ဘီသနံ။
(နေသဒတ်သင်တိ ဘီသနံ*။)
ယဥှိ စေဝါ နုယု ဉ္ဇန္တော၊
(ယင်ညှိစေဝါ နုယုန်ဇန်တော*၊)
ရတ္တိန္ဒိ၀’ မတန္ဒိတော။
(ရတ်တိန်ဒိ၀ မတန်ဒိတော*။)
၁။ မေတ္တသုတ်၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဘီလူး၊ ဘုမ္မစိုးတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းအောင် ရုပ်အဆင်းကို ဖန်ဆင်း၍ လူတို့အား မပြဝံ့ကြကုန်။ မေတ္တသုတ်တော်ကို ညဥ့်အခါ၌၎င်း၊ နေ့အခါ၌၎င်း မပျင်းမရိ ရွတ်ဖတ်လေ့ရှိသောသူသည် –
၂။ သုခံ သုပတိ သုတ္တော စ၊
(သုခံ သုပတိ သုတ်တော စ၊)
ပါပံ ကိ ဉ္စိ န ပသတိ။
(ပါပံ ကိန်စိ န ပတ်သတိ*။)
ဧဝမာဒိ ဂုဏူပေတံ၊
(အေဝမာဒိ ဂုဏူပေတံ*၊)
ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
(ပရိတ်တံ တံ ဘဏာမ ဟေ*။)
၂။ အိပ်သောအခါ ချမ်းသာစွာ အိပ်ရလေ၏။ အိပ်ပျော်နေစဉ်၌လည်း အိပ်မက်ဆိုးကို မမြင်မက်နိုင်။ဤသို့သော ကျေးဇူးဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော မေတ္တသုတ် ပရိတ်တော်ကို ကျွနု်ပ်တို့ စုပေါင်း ရွတ်ဆိုကြပါကုန်စို့။
၃။ ကရဏီယ မတ္ထကုသလေန၊
(ကရဏီယ, မတ်ထကုသလေန၊)
ယန္တသန္တံ ပဒံ အဘိသမေစ္စ။
(ယန်တသန်တံ ပဒံ အဘိသမစ်စ။)
သက္ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ၊
(သက်ကော ဥဇူ စ သုဟုဇူ စ၊)
သုဝစော စသ မုဒု အနတိမာနီ။
(သု –၀စော စတ်သ မုဒု အနတိမာနီ*။)
၃။
အကျိုးစီးပွား၌ လိမ္မာသောသူသည် ငြိမ်သက်စွာသော နိဗ္ဗာန်သို့ ဉာဏ်ဖြင့် သက်ဝင်ခြင်းကို ပြုရာသည်။ ပြုနိုင်စွမ်း ရှိသူလည်း ဖြစ်ရာ၏။
ကောင်းစွာဖြောင့်မတ်ရာ၏။
ပညာရှိတို့ ဆိုလွယ် ဆုံးမလွယ်သူလည်း ဖြစ်ရာ၏။
နူးညံ့ သိမ်မွေ့ရာ၏။
မာန်မာန မထားရာ။
၄။ သန္တုသကောစ သုဘရော စ၊
(သန်တုတ်သကော စ သုဘရော စ၊)
အပ္ပကိစ္စော စ သလ္လဟုကဝုတ္တိ။
(အပ်ပကိတ်စော စ သန်လဟုက ၀ုတ်တိ*။)
သန္တိန္ဒြိယော စ နိပကော စ၊
(သန်တိန်ဒရိယော စ နိပကော စ၊)
အပ္ပဂဗ္ဘော ကုလေသွ’ န–နုဂိဒ္ဓေါ။
(အပ်ပဂတ်ဘော ကုလေသွ’ န – နုဂိတ်ဓော*။)
၄။
ရောင့်ရဲလွယ်ရာ၏။
သူတပါးတို့က ပြုစုလွယ်၊ မွေးမြူလွယ်သူမျိုး ဖြစ်ရာ၏။
ကိစ္စနည်းစေရာ၏။
အသက်မွေးမှု ပေါ့ပါးခြင်း ရှိရာ၏။
မျက်စိ စသော ဣန္ဒြေ တည်ငြိမ်မှု ရှိရာ၏။
အမူအရာ မကြမ်းတမ်းစေရာ။
ဒါယကာများ ဆွေမျိုးများ၌ သံယောဇဉ် ညှိတွယ်လွန်းခြင်း မဖြစ်စေရာ။
၅။ န စ ခုဒ္ဒ’ မာစရေ ကိ ဉ္စိ၊
(န –စ ခုတ်ဒ–မာစရေ ကိန်စိ၊)
ယေန ၀ိညူ ပရေ ဥပဝဒေယျုံ။
(ယေန ၀ိန်ညူ ပရေ ဥပ–၀ဒေယုံ*။)
သုခိနောဝ ခေမိနော ဟောန္တု။
(သုခိနောဝ ခေမိနော ဟွန်တု။)
သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။
(သတ်ဗ, သတ်တာ ဘဝန်တု သုခိတတ်တာ*။)
၅။
ပညာရှိတို့ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်ဖြစ်သော မကောင်းမှု တစုံတခုကို အနည်းငယ်မျှပင် မပြုမကျင့်ရာ။
သတ္တဝါခပ်သိမ်း ချမ်းသာကြပါစေ။ ဘေးမရှိပါစေနှင့်။
ကိုယ်၏ချမ်းသာခြင်း၊ စိတ်၏ချမ်းသာခြင်းနှင့် ပြည့်စုံကြပါစေ။
၆။ ယေ ကေစိ ပါဏဘူတ’ တ္ထိ၊
(ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ်ထိ၊)
တသာ ၀ါ ထာဝရာဝ’ နဝသေသာ။
(တသာ ၀ါ ထာဝရာဝ’ နဝသေသာ*။)
ဒီဃာ ၀ါ ယေဝ မဟန္တာ၊
(ဒီဃာ ၀ါ ယေဝ မဟန်တာ၊)
မဇ္စျိ မာ ရသာကာ အဏုကထူလာ။
(မစ်ဇိမာ ရတ်သကာ အဏုကထူလာ*။)
၆။
အသက်ရှူရှိက်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
ထိတ်လန့်လွယ်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
တည်ကြည်သော သတ္တဝါအားလုံး၊
ကိုယ်ခန္ဓာရှည်သော သတ္တဝါအားလုံး ၊
ကြီးသော သတ္တဝါအားလုံး၊
မတိုမရှည် မကြီးမငယ် အလယ်အလတ်ဖြစ်သော သတ္တဝါ၊
ပုသော တိုသော သတ္တဝါ၊
ပိန်သော ကြုံသော သတ္တဝါ ၊
ဆူသော ဖြိုးသော သတ္တဝါ။
၇။ ဒိဋ္ဌာ ၀ါ ယေဝ အဒိဋ္ဌာ၊
(ဒိတ်ထာ ၀ါ ယေဝ အ–ဒိတ်ထာ၊)
ယေဝ ဒူရေ ၀သန္တိ အဝိဒူရေ။
(ယေဝ ဒူရေ ၀သန်တိ အ–၀ိဒူရေ။)
ဘူတာဝ သမမ ္ဘဝေသီဝ၊
(ဘူတာ–၀ သမ်ဘဝသီ–၀၊)
သဗ္ဗသတ္တာ ဘဝန္တု သုခိတတ္တာ။
(သတ်ဗ–သတ်တာ ဘဝန်တု သုခိတတ်တာ*။)
၇။
မျက်စိဖြင့်မြင်နိုင်သော သတ္တဝါ၊
မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော သတ္တဝါ၊
အဝေးမှာရှိသော သတ္တဝါ၊
မနီးမဝေးမှာရှိသော သတ္တဝါ၊
ဖြစ်ပြီးသော သတ္တဝါ၊
နောင်ဖြစ်လတ္တံသော သတ္တဝါ၊
ဆိုခဲ့ပါ သတ္တဝါအားလုံးသည် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာကြပါစေကုန်သတည်း။
၈။ န ပရော ပရံ နိကုဗ္ဗေထ၊
(န–ပရော ပရံ နိကုပ်ဗေထ*၊)
နာတိမညေထ ကတ္ထစိ န က ဉ္စိ။
(နာတိမင်ညေထ ကတ်ထစိ န–ကင်စိ*။)
ဗျာရောသနာ ပဋိဃသည၊
(ဗျာရောသနာ ပတိဃ သင်ည*၊)
နာညမညသ ဒုက္ခ‘ မိစ္ဆေယျ။
(နင်ညမင်ညသ ဒုတ်ခ, မိတ်ဆေယ*။)
၈။
တယောက်နှင့် တယောက် အမျက်ဒေါသ မထွက်ရာ၊
အလုပ်ကိစ္စ တခုခုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တယောက်ယောက်ကို ချုပ်ချယ်သောစကား မပြောရာ၊
မုန်းတီးသောစိတ်ဖြင့် အမှတ်မထားရာ၊
အနည်းငယ်မျှ မထီမဲ့မြင် မထင်ကောင်း၊
အချင်းချင်း တယောက်နှင့်တယောက် ဆင်းရဲဒုက္ခကို အလို မရှိသင့်ပေ။
၉။ မာတာ ယတာ နိယံပုတ္တ၊
(မာတာ ယထာ နိယံပုတ်ထ*၊)
မာယုသာ ဧကပုတ္တ‘ မနုရက္ခေ။
(မာယုသာအေက–ပုတ်တမနုရက်ခေ*။)
ဧဝမ္ပိ သဗ္ဗဘူတေသု၊
(အေဝမ်ပိ သတ်ဗဘူတေသု*၊)
မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဧဏံ။
(မာနသံ ဘာဝယေ အ–ပရိမာဏံ*။)
၉။
အမိသည် မိမိဝမ်း၌လွယ်၍ မွေးရသော တဦးတည်းသောသားကို
အသက်လောက် ချစ်မြတ်နိုး၍ အစဉ်မပြတ် စောင့် ရှောက်သည့်နည်းတူ
သတ္တဝါအားလုံးတို့အပေါ်၌ အတိုင်းမသိ ကြီးမားသော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများရာ၏။
၁၀။မေတ္တ ဉ္စ သဗ္ဗလောကသ္မိ၊
(မစ်တင်စ သတ်ဗ လောကတ်သမိ*၊)
မာနသံ ဘာဝယေ အပရိမာဧဏံ။
(မာနသံ ဘာဝယေ အ–ပရိမာဏံ*။)
ဥဒ္ဓံ အဓော စ တိရိယ ဉ္စ၊
(အုတ်ဓံ အဓော စ တိရိယင်စ*၊)
အသမ္ဗာဓံ အဝေရ‘ မသပတ္တံ။
(အ–သမ်ဗာဓံ အ–ဝေရ မ–သပတ်တံ*။)
၁၀။
အထက်အောက် ဘေးဘီ အရပ်မျက်နှာအားလုံး အကျဉ်းအမြောင်းမရှိ၊
အတွင်းရန် အပြင်ရန်မရှိ၊ အတိုင်းမသိ မြတ်နိုးတတ်သော မေတ္တာစိတ်ကို ပွားများစေရာ၏။
၁၁။ တိဋ္ဌံ စရံ နိသိန္နော ၀၊
(တိတ်ထံ စရံ နိသိန်နော ၀*၊)
သယာနော ယာဝတာ‘ သ ၀ိတမိဒ္ဓေါ။
(သယာနော ယာဝတတ်သ ၀ိတ–မိတ်ဓော*။)
ဧတံ သတိံ အဓိဋ္ဌေယျ၊
(အေတံ သတိန် အဓိတ်ထေယ*၊)
ဗြဟ္မ‘ မေတံ ၀ိဟာရ‘ မိဓ‘ မာဟု။
(ဗြန်မ, မေတံ ၀ိဟာရ–မိဓ–မာဟု*။)
၁၁။
အိပ်ငိုက်သောအခါမှတပါး
မတ်တပ်ရပ်စဉ်ဖြစ်စေ၊
လမ်းလျှောက်သွားနေစဉ်ဖြစ်စေ၊
ထိုင်နေစဉ် ဖြစ်စေ၊
လဲလျောင်းနေစဉ်ဖြစ်စေ အမြဲမပြတ်သတိချပ်လျက် မေတ္တာပို့နေရာ၏။
ယင်းသို့ မေတ္တာစိတ်နှင့် အမြဲမပြတ်နေခြင်း၊ ထိုင်ခြင်းကို
“မြတ်သောနေခြင်း”ဟူ၍ ဤဂေါတမဘုရား သာသနာတော်၌ ဆိုကြလေပြီ။
၁၂။ ဒိဋ္ဌိ ဉ္စ အနုပဂွမ္မ၊
(ဒိတ်ထိန်စ အနုပက်ဂမ်မ*၊)
သီလဝါ ဒသနေန သမ္ပန္နော။
(သီလဝါ ဒတ်သနေန– သမ်ပန်နော*။)
ကာမေသု ၀ိနေယျ ဂေဓံ၊
(ကာမေသု ၀ိနေယျ ဂေဓံ*၊)
န–ဟိ ဇာတု‘ ဂွ ဗ္ဘသေယျ ပုန ရေတိ။
(န–ဟိဇာတုတ်, ဂတ်ဘ–သေယ ပုန ရေတိ*။)
မေတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
(မစ်တ–သုတ်တံ နိတ်ထိတံ။)
၁၂။
မှားသောအယူဝါဒကို လက်မခံဘဲ ကိုယ်ကျင့်သီလ ရှိစေရာ၏။
မဂ်ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံစေရာ၏။
ကိလေသာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်နှစ်သက်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်ရာ၏။
ဤသို့သော လူမျိုးသည် မိခင်ဝမ်း၌ တဖန် ပဋိသန္ဓေ မနေရတော့ပေ။
(ဝဋ်ဘဝ ချုပ်ငြိမ်း၍ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာသို့ ရောက်ပေလတ္တံ။)